تبليغاتX
آناتوپراقیم - پروفسور زهتابی: حيات و ياراديجيليغي، اولوم گونو موناسیبتی ایله
گونی آدربایجاندان گلر هارایلار
اوراني بيتيرديكدن سونرا، رشديه و ادب اورتا مكتب‌لرينده موعلّيم اولور.
او هر زامان يوكسك تحصيل آلماغا و داها دوغروسو بير عاليم اولوب، خالقميزا و ميلتيميزه داياق اولماسي اوچون يول آختاريردي. زهتابي هله 18 ياشلاريندا ايکن (1320 -جي ايل) حاجي ميرزا علي شبستري‌نين تشبّوثو ايله آنا ديلينده ياييلان آذربايجان قز‌تينده، مقاله و شعرلر يازير‌دي. 1324-‌ده آنا ديليميزده يازيب، اوخوماق ايمكانلاري يارانديغي اوچون  زهتابي اؤز شعر و مقاله‌لريني آنا ديليميزده داها دا موكّمل و قودرتلي يازماغا باشلاميشدير.
اونون او دؤورده?کي يازديغي شاه‌اثرلريندن بيري ده ، 1325-جي ايل آذرين 26- سيندا، پهلوي رژيمي طرفيندن توركجه كيتابلارين يانديريلماسي موناسيبتي? ايله يازديغي (سن اوسان، منده بويام) شعري اولموشدور.
بو شعرده اولان درين دويغو و آنا ديلينه محبّت  اونون باريز خوصوصيتلريندندير. ايندي‌ ده بو شعر  چوخلاري‌نين ديل ازبري‌دير. بو شعرين ساده‌جه بير بئيتينده:

سو دئييبدير منه اولّده آنام، آب كي يوخ / يوخو اؤيرتدي اوشاقليقدا منه، خواب‌ كي يوخ

 مينلرجه مقاله و شعرلرين سؤزو واردير. بو شعر هر اوخوياني فيكره دالديرير و اونو دريندن اؤزونه قايتارماغا چاغيرير.
دوكتور زهتابي 1325-جي ايل آذرين 21-يندن سونرا داها گيزلي ياشاماغا مجبور قالير. لاكين بير ايلدن چوخ بو دوررما دوام ائتديره ‌بيلمه‌يير. يوكسك تحصيل آلماق اونون هر زامان فيكريني مشغول ائدير.
او دؤورده بير چوخ گنجلر سووتلر اؤلكه‌سيني ، آزاد بير اؤلكه بيليب،  اورايا گئتمگه جان آتيرديلار. ‌زهتابي ‌دا، اوز آرزيسينا چاتماق و هابئله آناديلينده يوكسك تحصيل آلماق اوچون، دوغما يوردونو ترك ائدير، لاكين او باكي دانيشگاهينا دگيل، سيبري دوستاقخاناسينا گؤند‌ريلير. اوچ ايل هئچ گوناهي اولمادان سيبريده قالير. اوردا عاغلينا گلمه‌ينلر، باشينا گلير. شاهين زنجيرده منظومه‌سينده بئله يازير:

آزاد دوغولان اينسانا قاندال نه گركدير؟

قانداللاري قيرميشلارا زيندان نه دئمكدير؟

دونيا نه‌لرين وار؟

افسانه‌لرين وار؟

بيچاره بشر اؤلچو‌يه گلمز كدرين وار

قانلار تؤ‌کرك قاندالي قيردين آياغيندان

قانداللاري ييغدين و قاييردين يئكه زيندان !

داييم باشين اوستونده گزير غم و فلاكت.

بير گون سني زنجيرله‌دي سولطان

بير گون ده آزادليق و عدالت

نهايت اوچ ايلدن سونرا، زهتابي سيبري دوستاقخاناسيندان بوراخيليب ، دوشنبه شهرينه سورگون ائديلير.
اورادا آذربايجاندا (تبريزده) آلديغي بوتون تحصيلات  مدركلري يوخ اولدوغو اوچون تيكرار ديپلم آلماغا مجبور قالير و نهايت باكييا يول آچيب،  آذربايجان اونيورسيته‌سينده آذربايجان توركجه‌سي و عرب ديلينده دوكتورا آلير و همان اونيورسيته‌ده عرب ديلي اؤيرتمني اولور. او ايستر اؤيرنجي‌ليك ايللرينده‌، ايسترسه‌ده اونيورسيته‌ني بتيرديكدن سونراکي بوتون اثرلرينده، آنا ديليميزي تانييب و تانيتديرماغا چاليشير، خالقيميزين كئچميش تاريخ و ادبياتيندان صؤحبت آچير، اوخويانلارين ماراغيني اؤز آنا ديللرينه آرتيريب، اونلاردا اؤز كيمليگينه باغليليق يارادير. او اينانيردي‌ كي، هر اؤلكه‌نين سعادتي يانليز اؤز الي ايله و اؤز گوجو ايله يارانماليدير و بئله يازيردي:
گونشين ديارينا گئت، گز دولان

قلبيني ايسيندير گوندن  آلوودان

اودون يانديرماغين ، ياخماغين اؤيرن

 لاكين خام خيالدير ، اگر دوشونسن،

گونشله فيتيلي آپاريم هديه

 تاريخ گؤسترمه‌ميش بير بئله تؤحفه

هر خالقين سعادت گونشين آنجاق

 او خلقين اؤزوندن گرك آراماق

او، بوتون ياشاييشيندا  دئديگي سؤزلره صاديق قالميش و بوتون وارليغيني اؤز خالقي‌نين يولوندا قويموشدور.  او هئچ بير زامان شخصي حياتينا پاي آييرماميشدير.  او بوتون فلاكتلره دؤزمگي خالقين سعادتي اوچون بيليب و بئله يازير:

وئريب سعادتي، آلميشام فلاكتي من

بوتون جهانا دگيشمم اينان بو حالتي من

سئوينمه درديمه قوودوم چيخاندا يوردومدان

 قاپيمدان ايت تك اؤزوم عيش و ايستيراحتي من

وطن‌پرستليگيمده عينادلي بير ياهييام

کي بير دقيقه دگيشمم يوواملا جنتي من

زهتابي‌نين وطنينه بئله درين باغليليغي، اونو چوخ چتين و آغير شراييطه قاتلانيب، دايانماسينا سبب اولوردو. سيبري دوستاقلاريندان، تاجيکيستان سورگونوندن، و بير داها بو تايداکي حبسيندن باش اوجا چيخماسي، بو ايديعايا بير ثوبوتدور. او ائله همين آغير شراييطده بير چوخ شاه اثرلرينين ايلک اتودونو حاضيرلاميش، باشي آييلان کيمي اونلاري قلمه آلميشدير.

دوكتور زهتابي موعاصير تاريخيميزده ايلك دفعه اولاراق، 1971- جي ايلده خاريجده ياشايان زامان "موترقّي ايران توركلري‌نين روشنفکرلر جمعيتي"ني، ياراديب و بيرليك آديندا آيليق توركجه و فارسجا درگي نشر ائتديرميشدير.
بو جمعيت سونرالار 1973-دن 1978-ه?دک  بير چوخ دگرلي مجله و كيتابلار چاپ ائتديرمشدير. او جومله‌دن: 5 جيلدليک ارك مجله‌سي، باغبان ائل اوغلو (شعر کيتابي)، 12 شهريور کيتابي‌نين‌ يئني‌ چاپي، پروانه‌نين سرگوذشتي ، بختي ياتميش و چوخلو مقاله آنا ديليميزده يازيب و خاريجده‌کي آذربايجانليلارين علاقه‌سيني اؤز دوغما يوردلاري و ديللرينه داها دا مؤحکملنمگينه چاليشميشدير.

دوكتور زهتابي خاريجده اولان زامان، بيرينجي دفعه اولاراق آنا ديليميزده ?ايران توركلري‌نين صرفي? کيتابيني يازيب، چاپ ائتميشدير، بو كتياب اينقيلابدان سونرا دا دوكتورون ان ياخين دوستلاريندان اولان حؤرمتلي علي خالط‌آبادي‌نين تشبّوثو ايله، موعاصير ادبي آذري ‌ديلي‌نين صرفي (سس-صرف) آدي ?ايله چاپ اولوب، ياييلميشدير.
پروفسور زهتابي اينقيلابدان سونرا 1360-جي ايلده تبريز دانيشگاهيندا تورک ديل و ادبياتي اوستادي اولموش و يوزلرجه اؤيرنجي يئتيرميشدير. او دؤوروده بيرينجي دفعه اولاراق 20 صحيفه‌دن عيبارت اولان ?آنا ديليميزي نئجه يازاق? اثريني، 3000 ساييدا رشديه ياييني واسيطه‌سيله چاپ ائتديرميشدير.
بو قيسا اثرده ديليميزين اساس ? سس قانونلاري ، آهنگ قانونو آچيقلانميشدير كي، اليفباميزي دوزگون يازيب، اوخوماغيندا يازيچي‌لارميزا بير اولگو اولوب، سونرالار كئچيريلن اورتوقرافي سمينارلاريندا اوندان بول بول فايدالانميشلار.

دوكتور زهتابي اينقيلابدان سونرا تبريز راديو و تلويزيونوندان آنا ديليميزده آذربايجان توركجه‌سي وئرليشلرينه كادر  يئتيرميشدير،  برون‌مرزي خبرلري‌نين آذربايجان توركجه‌سيني ايداره ‌ائدنلري، واقتيله اونون شاگيردلري اولموشلار. پروفسور زهتابي ان دگرلي تدقيقي اثرلريندن بيري ده ايکي جيلدليک ?ايران توركلري‌نين اسكي تاريخي ايري حجملي کيتابيدير. بو کيتاب اوزرينده 12 ايل چاليشميشدير. بو شاه‌اثرلر بو گونه ‌كيمي ، اوچ دفعه چاپ اولوب و يايينلانميشدير. همين کيتابلار ايستر اؤلکه ايچي، ايستر اؤلکه خاريجينده ياشايان آذربايجانلي وياخود تورك ديل، ادبيات و تاريخي ايله ماراقلانان عاليم‌لر ايچينده، اوزونه بؤيوک يئر آچميشدير. آلماندا برلين دانيشگاهي‌نين توركولوق اوستادي پروفسور دوكتور باربارا كلنر هاي‌كله (Prof.Dr. Barbara Kellner- Haikele ) بو تاريخ کيتابي حاقّيندا

 بئله يازير :

پروفسور زهتابي‌نين بو كيتابي ايري حجملي و علمي اثر اولدوغو حالدا، اسكي زامانلاردان بري ايران توران  دؤورون ديل و ادبياتيندان تأثير آلميش علمي و دولغون آناليز ايله يازيلان بير اثردير.

بو اثر اوزون مودّت‌لر علمي بحث‌لري اورتايا چيخاريب و بؤيوك آرکائولوق، فيلولوقلاري فيکره دالديريب? کي اوز كئچميش تاريخلريني، موكمّل حالدا موطاليعه و تدقيق ائتسينلر ... .

 علم دونياسي پروفسور زهتابي‌ني بشريته خيدمت ائتمکده، بير ايلهام  قايناغي كيمي، تانييير  و اونون اونودولماز و ابدي شخصيتي?نين خاطيره?سيني هر زامان عزيزله‌يه‌جكدير.

پروفسور زهتابي موعاصير تاريخميزده  تبريز شهرينده ، چوخلو آذربايجان‌سئور دوستلاري ايله ?آذربايجان مدنيت اوجاغي?ني قوردولار. او اؤزو نئچه ايللر بويو آردي-آراسي كسيلمه‌دن بو اوجاغين ايجلاسلاريندا ايشتيراك ائديب، خالقميزين ادبيات و كئچميش تاريخيني تانيتديرميشدير. بو اوجاق ايندي ‌ده دوكتورون قوردوغو اساسدا دوام ائدير.

تأسفلر اولسون ‌كي ، بو بؤيوك عاليم و تاريخچيميز ، گوزله‌نيلمه‌دن اؤز دوغما يوردو اولان شبستر شهرينده 1378-جي ايل دي آي‌نين بيرينده هميشه‌ليك اولاراق دونياسيني دگيشدي و بوتون آذربايجان خالقيني و هابئله ايران توركلريني كدرلنديردي.

بو داهي شخصيتي يئني‌دن تانيماق اوچون زهتابي‌شوناسلار لازيمدير كي، اوًنون بوتون اثرلريني اينجله‌ييب،  داها آرتيق و داها دوزگون تانيتديرسينلار.

بو بؤيوك عاليمين يوزلرجه اثرلريني چاپ ائتديريب، خالقيميزا تقذيم ائتمك اوچون، پروفسورون ان ياخين قوهوملاري طرفيندن دوكتور زهتابي اثرلري‌نين نشر ائوي (بنياد پروفسور زهتابي) يارانميشدير. و اؤزونه بير ميلّي وظيفه بيلرك پروفسورون  اثرلريني بير بيري‌نين آردينجا چاپ  ائتمکده دير.

نشر  اولونان كيتابلارين ليستي:

ايران توركلري‌نين اسكي تاريخي بيرينجي جيلد ( ايکينجي و اوچونجو چاپ)

شاهين زنجيرده (شعر مجموعه‌سي)

ديل و ادبيات ايسلاما قدر

علي آقا واحددن خاطيره‌لريم

تئليم‌خان شاعيرين حيات و ياراديجيليغي

چاپا حاضير اولان اثرلر :

شیخ محمد خيابانی

آذري توركجه‌سي‌نين نحوي

ملك محمد ناغيلي

 سارا و محمد (نوماييشنامه)

دوكتور زهتابي‌نين شعرلري (1325-1357)

شبستر دوکتور زهتابي اثرلرينين نشر ائوي

بنياد پروفسور زهتابي

+ یازیلیب  یکشنبه 2 دی1386ساعت 10 AM یازار آلپای قولونجو |